Zweefvliegtuigen

Een zweefvliegtuig is een toestel dat zich zwevend door de lucht verplaatst zonder gebruik van een motor. De vlieger kan gebruikmaken van thermiek (opstijgende warme lucht) om grote hoogtes te bereiken. Door van de ene thermiekbel naar de andere thermiekbel te vliegen kunnen afstanden tot meer dan 1000km worden afgelegd. Een bijzondere vorm van zweefvliegen is het hellingvliegen waarbij de vlieger gebruik maakt van hellingstijgwind (wind die langs een berghelling omhoog stroomt) of golfstijgwind. In golfstijgwinden kunnen zeer grote hoogtes worden bereikt (boven de 10.000m)

Zweefvliegtuigen zijn in feite voorlopers van de vliegtuigen die opstijgen en zich verplaatsen via motorkracht. Een zweefvliegtuig kan niet zelfstandig opstijgen. Het wordt door een sleepvliegtuig of een lier tot op een bepaalde hoogte gebracht (minimaal 250 m), waarna het wordt losgekoppeld en het aan zijn vlucht kan beginnen. Enkele moderne typen zweefvliegtuigen zijn uitgerust met een uitklapbare hulpmotor.

De eerste toestellen waren van hout en doek. Moderne zweefvliegtuigen worden doorgaans gemaakt van kunststof dat met glasvezel of koolstofvezel wordt versterkt. Ze zijn onder meer voorzien van een hoogtemeter, een snelheidsmeter, een kompas en een variometer. Tegenwoordig wordt ook veel gebruikgemaakt van elektronische apparatuur zoals een GPS om de positie te bepalen, loggers om de hele vlucht elektronisch vast te leggen en een antibotsingssysteem Flarm. De vleugel en het stabilo kunnen worden gedemonteerd om het vervoer in een aanhangwagen mogelijk te maken.

Een van de pioniers van het zweefvliegen was Otto Lilienthal. Hij wijdde een groot deel van zijn leven aan het ontwikkelen van zweeftoestellen waarmee hij korte afstanden glijdend kon afleggen. De echte ontwikkeling van het zweefvliegtuig heeft plaatsgevonden in Duitsland in de jaren tussen 1920 en 1930, voornamelijk op de Wasserkuppe in het Rhöngebergte. Dat kwam omdat de Duitsers ten gevolge van strafmaatregelen na de eerste wereldoorlog geen motorvliegtuigen mochten bezitten. Nu nog wordt ca. 90% van de zweefvliegtuigen in Duitsland ontwikkeld en gebouwd.

In de tweede wereldoorlog werden zweefvliegtuigen gebruikt om soldaten snel en verrassend op een bepaalde plaats te brengen. De Duitsers gebruikten het eerst zweefvliegtuigen bij de aanval op het Belgische fort Eben-Emael en bij de luchtlandingen op Kreta. Door de geallieerden werden zweefvliegtuigen in grote aantallen ingezet bij de landing in Normandië, en bij Operation Market Garden. De Space Shuttle is eigenlijk ook een zweefvliegtuig. Ze wordt gelanceerd met een raket, en landt als een zweefvliegtuig.

Wedstrijden
Bij een wedstrijd wordt een overlandvlucht door alle deelnemers gevlogen, ze krijgen dezelfde opdracht. De winnaar is diegene die de meeste punten heeft gehaald voor de opdracht. Hoe sneller iemand vliegt (afstand delen door de tijd), des te meer punten hij krijgt. Bepaalde vliegtuigen hebben betere prestaties en daarom wordt er een correctie (handicap) op toegepast. Als een deelnemer door verboden gebieden heenvliegt, krijgt hij strafpunten of geen punten.

Wedstrijdklassen
Een wedstrijd is vaak onderverdeeld in verschillende klassen.
De klassen worden onderverdeeld naar de handicap/eigenschappen van de zweefvliegtuigen.

clubklasse, de oudere generatie standaardklasse vliegtuigen: (LS1f, LS4, DG300, Cirrus, Jantar, ASW19 etc)
standaardklasse, zweefvliegtuigen met een spanwijdte van 15m of kleiner zonder variabel vleugelprofiel: (Discus 2, ASW28, LS8)
15m klasse, zweefvliegtuigen met een spanwijdte van 15m of kleiner met variabel vleugelprofiel: (Ventus 2, ASW27, LS6, Diana 2)
18m klasse, zweefvliegtuigen met een spanwijdte van 18m of kleiner: (Ventus 2cx, ASG29, DG808, LS10)
20m 2-zitter klasse, zweefvliegtuigen met een spanwijdte van 20m en met 2 zitplaatsen: (Duo Discus, DG1000)
open klasse, zweefvliegtuigen die niet in de andere klassen kunnen worden geplaatst (Nimbus 4(D), ASW22, ASH25, Eta)

Wereldrecords
Vrije afstand gebruikmakend van drie of minder keerpunten: 3009 km Klaus Ohlmann
Hoogtewinst: 14.938 meter R. Harris
Absolute hoogte: 15.447 meter Steve Fossett en Einar Enevoldson
Snelheid over een driehoek van 100 km : 249,09 km/h Horacio Miranda
Snelheid over een driehoek van 1000 km : 169,72 km/h H. Fisher